Kto może uczestniczyć w PPK?
Pracownicze Plany Kapitałowe są dostępne dla osób zatrudnionych, które spełniają warunki określone w ustawie o PPK. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy dana osoba podlega w Polsce obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a także jej wiek oraz wymagany okres zatrudnienia u danego pracodawcy. Sam fakt wykonywania pracy w Polsce nie przesądza więc o prawie do uczestnictwa.
Do osób mogących zostać objętymi programem należą między innymi pracownicy oraz niektóre osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Nazwa umowy sama w sobie nie rozstrzyga o uprawnieniu. Trzeba sprawdzić, czy dana osoba jest „zatrudniona” w rozumieniu przepisów o PPK i czy podlega wymaganym ubezpieczeniom. W razie wątpliwości warto poprosić dział kadr o ustalenie statusu zatrudnienia i daty, od której może rozpocząć się procedura zapisu.
Wiek wyznacza sposób przystąpienia do programu. W praktyce należy rozróżnić trzy grupy:
- od 18 do 54 lat, osoba spełniająca pozostałe warunki jest co do zasady obejmowana autozapisem, jeśli nie złoży rezygnacji;
- od 55 do 69 lat, przystąpienie wymaga złożenia wniosku pracodawcy;
- od 70 lat, nie można przystąpić do PPK.
Wiek nie jest jedynym kryterium. Osoba musi mieć odpowiedni status zatrudnienia, a w określonych przypadkach także wymagany okres zatrudnienia u danego pracodawcy. Dlatego dwie osoby pracujące w tej samej firmie mogą być obejmowane programem w różnym terminie lub na innych zasadach.
Jak działa automatyczny zapis do PPK?
Osoby, które ukończyły 18 lat, ale nie ukończyły 55 lat, są co do zasady zapisywane automatycznie, jeżeli spełniają ustawowe warunki i nie złożyły deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat. Pracownik nie musi składać wniosku, aby uruchomić tę procedurę. To pracodawca zawiera w jego imieniu umowę o prowadzenie PPK i odpowiada za przekazywanie wpłat.
Autozapis nie oznacza przymusu oszczędzania. Jest to mechanizm domyślnego objęcia programem, a nie obowiązek pozostania w nim. Osoba, która nie chce uczestniczyć w PPK, może złożyć pracodawcy deklarację rezygnacji. Po jej złożeniu wpłaty nie są dokonywane na zasadach przewidzianych dla uczestnika, a pracodawca powinien uwzględnić deklarację w obsłudze programu.
Warto odróżnić samo zapisanie do PPK od aktywnego oszczędzania. Można zostać objętym programem, a następnie zrezygnować z wpłat. Można też później wrócić do oszczędzania, składając odpowiednią deklarację. Rezygnacja nie zmienia dobrowolnego charakteru uczestnictwa, ale wpływa na to, czy na rachunek będą trafiały kolejne wpłaty.
Autozapis jest ponawiany co cztery lata. Kolejny termin wskazany w obowiązujących informacjach przypada w 2027 roku. Osoby, które wcześniej zrezygnowały, powinny wówczas sprawdzić komunikaty pracodawcy i zdecydować, czy chcą ponownie oszczędzać. Jeżeli w międzyczasie ukończyły 55 lat, mogą potrzebować złożyć wniosek, ponieważ osoby w tym wieku nie są obejmowane automatycznym zapisem.
Co powinny zrobić osoby po ukończeniu 55 lat?
Osoba, która ukończyła 55 lat, ale nie ukończyła 70 lat, nie zostaje zapisana do PPK automatycznie. Jeśli chce uczestniczyć, powinna zwrócić się do pracodawcy z wnioskiem o zawarcie w jej imieniu umowy o prowadzenie PPK. Pracodawca ma obowiązek poinformować ją o możliwości przystąpienia, ale to zainteresowana osoba inicjuje procedurę.
Brak rachunku PPK u pracownika w wieku 55-69 lat nie musi zatem oznaczać, że pracodawca nie dopełnił obowiązków. W tej grupie wiekowej warunkiem rozpoczęcia procedury jest wniosek pracownika. Po jego złożeniu pracodawca podejmuje działania związane z zawarciem umowy i przekazywaniem wpłat, o ile spełnione są pozostałe warunki ustawowe.
Po ukończeniu 70 lat nie można przystąpić do programu. Jeżeli ktoś uczestniczył w PPK wcześniej, sam wiek nie oznacza automatycznie, że zgromadzone oszczędności znikają. Należy jednak odróżniać posiadanie środków na rachunku od możliwości rozpoczęcia nowego uczestnictwa. W sprawach dotyczących konkretnego rachunku lub wpłat warto sprawdzić swoją sytuację u pracodawcy albo instytucji finansowej obsługującej PPK.
Co oznacza uczestnictwo i rezygnacja z wpłat?
Oszczędności w PPK tworzą wpłaty finansowane przez uczestnika i pracodawcę, a także dopłaty państwa przewidziane w programie. Zapis do PPK oznacza objęcie pracownika systemem i utworzenie rachunku, natomiast aktywne oszczędzanie wiąże się z przekazywaniem wpłat. Złożenie rezygnacji zatrzymuje dokonywanie wpłat, ale nie jest tym samym co brak uprawnienia do uczestnictwa.
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić, jakie wpłaty będą potrącane z wynagrodzenia i jakie środki mogą być przekazywane przez pracodawcę oraz państwo. Istotne jest również to, że rachunek PPK może być powiązany z wcześniejszymi miejscami pracy. Jedna osoba może mieć więcej niż jeden rachunek, na przykład po zmianie pracodawcy, dlatego liczba rachunków jest wyższa niż liczba uczestników.
Jeśli pracownik chce zrezygnować, powinien przekazać pracodawcy wymaganą deklarację. Jeśli później zmieni zdanie, może wrócić do oszczędzania, składając odpowiednią deklarację. Przy zmianie pracy warto poinformować nowego pracodawcę o swojej sytuacji i sprawdzić, czy oraz na jakich zasadach będą dokonywane wpłaty. Sam fakt posiadania rachunku z poprzedniego zatrudnienia nie zastępuje ustalenia bieżącego statusu.
Jak zmienia się uczestnictwo w PPK?
Dane z 2026 roku pokazują, że liczba oszczędzających i poziom uczestnictwa rosły. Na koniec sierpnia w PPK oszczędzało 4,47 mln osób, a prowadzono dla nich ponad 5,59 mln aktywnych rachunków. We wrześniu liczba uczestników wynosiła około 4,52 mln, liczba aktywnych rachunków około 5,67 mln, a partycypacja osiągnęła 63,14 procent.
Wskaźnik partycypacji wzrósł z 34,6 procent w 2026 roku do 62,26 procent w sierpniu 2026 roku. Pierwszy autozapis, przeprowadzony w 2026 roku, zwiększył liczbę aktywnych uczestników o 721 tysięcy, a poziom partycypacji o 8,4 punktu procentowego. We wrześniu 2026 roku najwyższy udział odnotowano w firmach zatrudniających ponad 1000 osób, gdzie wyniósł 91,92 procent.
Te liczby opisują ogólny rozwój programu, ale nie oznaczają, że uczestniczy w nim większość pracujących w każdej branży, firmie czy grupie zawodowej. Różnica między liczbą uczestników a liczbą rachunków wynika między innymi z tego, że jedna osoba może zgromadzić rachunki związane z różnymi pracodawcami.
W październiku 2026 roku Ministerstwo Finansów przedstawiło do konsultacji propozycje zmian dotyczących autozapisu. Obejmowały między innymi skrócenie odstępu między kolejnymi autozapisami oraz rozszerzenie automatycznego uczestnictwa na część starszych pracowników. Są to propozycje konsultowane, a nie obowiązujące zasady. Przy podejmowaniu decyzji o przystąpieniu należy opierać się na aktualnych przepisach, a nie na zapowiadanych zmianach.
Najkrócej: o tym, kto może dołączyć do PPK, decydują wiek, status osoby zatrudnionej, podleganie wymaganym ubezpieczeniom oraz spełnienie warunków dotyczących zatrudnienia. Osoby w wieku 18-54 lat są zasadniczo obejmowane autozapisem, osoby od 55 do 69 lat składają wniosek, a po ukończeniu 70 lat nie można przystąpić do programu. W każdym przypadku warto osobno ustalić uprawnienie, sposób zapisu i ewentualną rezygnację z wpłat.
Materiały źródłowe
- https://www.gov.pl/web/finanse/mf-wyslal-do-uzgodnien-i-konsultacji-przeglad-ppk-proponuje-zmiany-min-w-partycypacji-w-ppk
- https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/www_Art_52_UoPPK_2026_1Q_98865.xlsx
- https://www.mojeppk.pl/dla-pracodawcy/autozapis.html
- https://www.mojeppk.pl/aktualnosci/buletyn-102026.html
- https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/www_Art_52_UoPPK_2026_2Q_99755.xlsx